Coraz więcej dzieci trafia do naszej poradni z postawioną diagnozą lub podejrzeniem Mutyzmu Wybiórczego. Co to takiego i w jaki sposób możemy pomóc takiemu dziecku?
Na wstępie od razu zaznaczę, że Mutyzm nie jest wymysłem, kaprysem, ani fochem. Mutyzm wybiórczy jest sklasyfikowanym zaburzeniem funkcjonowania społecznego, występującym pod kodem 94.0 w klasyfikacji ICD-10 (Zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania). Zaburzenie to rozwija się zazwyczaj we wczesnym dzieciństwie i cechuje je emocjonalna wybiórczość mówienia. W typowych przypadkach, dziecko rozmawia w domu lub z bliskimi przyjaciółmi( co ważne dziecko wykazuje prawidłowy poziom rozumienia mowy i wystarczający poziom kompetencji posługiwania się mową), a milczy w przedszkolu czy szkole lub w stosunku do obcych osób. Zaburzenie ma podłoże lękowe i często towarzyszą mu cechy osobowości takie jak lęk społeczny, wycofywanie się, wrażliwość i upór. W wielu przypadkach wraz z mutyzmem występują inne zaburzenia społeczno-emocjonalne, jak na przykład zachowania opozycyjne.
Aby można było mówić o mutyzmie wybiórczym, okres niemówienia w wybranych sytuacjach społecznych musi być utrwalony w czasie, minimum kilka tygodni.
Ważne przy diagnozowaniu, aby wykluczyć inne czynniki, w tym całościowe zaburzenia rozwoju czy specyficzne zaburzenia rozwoju mowy.
No więc dlaczego dziecko nie mówi? Dlatego, że lęk przed mówieniem, przed byciem usłyszanym przez osoby trzecie, "zamraża" dziecko, które czuje w gardle "gulę" i niemoc, choć naprawdę chciałoby móc coś odpowiedzieć. Dziecko odczuwa tak silny lęk, że nie jest w stanie mówić na głos. W niektórych przypadkach wypowiada cicho pojedyncze słowa, w innych zupełnie milczy.
Dziecko dotknięte mutyzmem, często spotyka się z niezrozumieniem ze strony własnych rodziców, nauczycieli, sąsiadów, którzy uważają, że dziecko stroi fochy lub jest niegrzeczne. Nierzadko również to rodzice słyszą uwagi pod swoim adresem, że nie potrafią dobrze wychować swojego dziecka, bo nie odpowiada "dzień dobry" itp.
Takie oceny i skupianie się na niemówieniu przez dziecko dodatkowo pogłębia problem. Dziecko czuje presję otoczenia, aby w końcu zaczęło mówić, co zamiast motywować, daje odwrotny efekt, dziecko jeszcze bardziej się wycofuje.
Terapia dziecka z mutyzmem wybiórczym zorientowana jest na obniżenie lęku przed mówieniem oraz lęku społecznego u dziecka a także skupia się na rozumieniu przez dziecko swoich emocji i reakcji fizjologicznych z ciała, nauce relaksacji w sytuacji stresujących, budowania pozytywnej samooceny i poczucia sprawstwa, w atmosferze pełnej akceptacji.
Bardzo dobre efekty w terapii dziecka z mutyzmem wybiórczym, uzyskuje się pracując metodą małych kroków "sliding in", w połączeniu z oddziaływaniem w placówce, przedszkolu czy szkole, do której uczęszcza dziecko, włączając do tego procesu również rodziców.
Sliding in, w wielkim skrócie, polega na stopniowym obniżaniu źródła lęku u dziecka, najpierw w obecności rodzica lub nauczyciela, logopedy, przy którym dziecko mówi i która to stanowi rodzaj kotwicy dla dziecka. Gdy dziecko rozmawia już swobodnie z osobą trzecią, osoba kotwica może się wycofać. Następnie następuje "rozszerzanie" mowy na kolejne osoby, pracujemy najpierw w małych grupach, (tu świetnie sprawdzają się zajęcia grupowe TUS, gdy dziecko rozmawia już swobodnie z terapeutą), na koniec terapii dziecko jest w stanie rozmawiać na forum klasy, grupy.
Ważne, aby nie nie odpowiadać za dziecko, bo w ten sposób pogłębiamy jego poczucie niemocy. Akceptujemy jego milczenie i na początku proponujemy, aby komunikowało się z nami na migi. Dziecko może kiwnąć głową, pokazać gestem, dlatego na początku zadajemy tylko pytania zamknięte i dajemy mu czas na reakcję. W ten sposób budujemy u dziecka poczucie sprawczości i pozytywny obraz siebie. Dziecko widzi, że jest w stanie się komunikować, nawet gdy nie mówi. To powoduje, że staje się bardziej pewne siebie i otwarte. Nie naciskamy na mówienie! Ono samo przyjdzie, gdy dziecko poczuje się bezpieczne i gotowe.
Terapia przynosi realne efekty i im wcześniej się ją rozpocznie, tym szybciej dziecko będzie funkcjonować dobrze, bez lęku, w różnych środowiskach społecznych. Czas jest tu bardzo ważny, ponieważ poza lękiem i problemami komunikacyjnymi, dziecko zmaga się się z frustracją, niezrozumieniem przez otoczenie i odrzuceniem przez rówieśników. To wpływa z kolei na jego samoocenę i problemy w relacjach rówieśniczych.
Jeśli jako rodzic obserwujesz właśnie taki problem u swojego dziecka, zapraszamy do kontaktu. Oferujemy indywidualną terapią dziecka, współpracę z placówką wychowawczą, zajęcia w małych grupach oraz wsparcie rodziców w tym procesie. Możliwa jest również praca w naszym gabinecie z logopedą w języku polskim, zwłaszcza, że nierzadko dzieci z mutyzmem wybiórczym wykazują opóźnienia w rozwoju mowy lub trudności z artykulacją.
Autor: Sylwia Parys, psycholog, Trener TUS.
Dodaj komentarz
Komentarze