Jeśli chcesz, aby Twoje dziecko było kompetentnym, zaradnym i szczęśliwym kiedyś dorosłym, powinieneś wiedzieć, jakie jego potrzeby muszą zostać zaspokojone już teraz. I nie chodzi tu o zaspakajanie jego zachcianek:) Potrzeby Twojego dziecka są mniej skomplikowane, niż mogłoby Ci się wydawać!
1. Potrzeba przynależności i znaczenia. Każdy człowiek, w tym już małe dziecko potrzebuje poczucia bezwarunkowej akceptacji dokładnie takie jakie jest. Akceptacja nie może być zależna od zachowania dziecka. Dzieci potrzebują wiedzieć, że są kochane, nawet jak coś przeskrobią czy się obrażą albo zareagują wybuchem złości. Dzieci, które nie wierzą, że są akceptowane i przynależą do rodziny (dzieje się tak np. przy narodzinach rodzeństwa) stają się zniechęcone, a wtedy zaczynają zwracać swoją uwagę zachowując się w sposób przez nas nieakceptowany. Paradoksalnie dając mu wówczas więcej uwagi, utrwalamy to negatywne zachowanie. Dlatego ważne, abyśmy dawali uwagę dziecku niezależnie od tego, czy robi coś źle. A jeszcze lepiej, gdy będziemy mu dawać więcej uwagi, w sytuacjach, gdy zachowania te są przez nas pożądane i chcemy aby robiło tego więcej:)
2. Potrzeba postrzegania siebie jako istoty zaradnej i zdolnej.
By dziecko budowało wiarę w swoje kompetencje musimy pozwolić mu uczyć się nowych umiejętności, zamiast wyręczania go w tym , albo krytykowania, np. że zrobiło straszny bałagan podczas próby przygotowania samodzielnie posiłku. Czyli musimy trochę odpuścić kontrolę i stworzyć mu warunki do ćwiczeń:) Dzieci czują się zaradne, kiedy osiągają małe sukcesy i uczą się potrzebnych im umiejętności, np. samodzielnego ubierania, jedzenia, mycia zębów, a kiedy są starsze -planowania zakupów i robienia posiłków, rozwieszania prania itd.
3. Potrzeba niezależności i autonomii.
Pozwól dziecku uczestniczyć w szukaniu rozwiązania problemu i dawaj mu ograniczony wybór, w sytuacjach adekwatnych do wieku. Pamiętaj, aby opcje w nim zawarte, były dla Ciebie do przyjęcia, czyli np. " Wolisz dziś założyć niebieskie spodnie czy czerwone? Zdecyduj". Wybór daje dziecku okazję do myślenia i zwiększa jego poczucie decyzyjności i sprawczości. Starszym dzieciom, nastolatkom pozwalaj dokonywać wyborów w sprawach poważniejszych np. niech same zdecydują, kiedy zrobią zadaną pracę domową, jeśli mają np. tydzień na oddanie pracy; albo czy wolą pojechać na wycieczkę rowerową czy pojechać pozwiedzać gdzieś autem. Niech mają poczucie wpływu i uczą się podejmować decyzje oraz co za tym idzie, doświadczać wynikających z nich konsekwencji.
4. Potrzeba umiejętności społecznych i życiowych.
Prawdziwe poczucie własnej wartości buduje się na umiejętnościach!
Dzieci uwielbiają naśladować rodziców, więc dawaj im okazje do wspólnego majsterkowania, sprzątania, gotowania itp. Zachęcaj również do nawiązywania nowych relacji, zapraszania kolegów, wspólnej zabawy, dzielenia się zabawkami, samodzielnego rozwiązywania konfliktów. Pomagaj dopiero, gdy widzisz, że dziecko nie jest w stanie samo poradzić sobie w danej sytuacji, ale nie ułatwiaj mu wszystkiego zanim jeszcze pomyśli:)
Co Ci jeszcze w tym pomoże?
- Angażuj dzieci poprzez planowanie czynności rutynowych. Możecie zrobić wspólnie plan czynności. Jeśli np. dziecko ma problem z chodzeniem spać, możecie wspólnie narysować jakie czynności mają być wykonane po kolei i niech dziecko stanie się szefem wykonania planu, czyli pilnuje i odhacza, czy wszystkie czynności zostały wykonane. Odpowiednio do wieku, powierzaj im również obowiązki, aby czuły się współodpowiedzialne za porządek i przestrzeganie reguł w domu.
- Aranżuj sytuacje, w których dziecko może pomagać. Dzieci często stawiają opór w reakcji na polecenie, ale zazwyczaj chętnie pomagają czyli np. zamiast "zanieś zakupy do kuchni", powiedz " Potrzebuję twojej pomocy, zaniesiesz zakupy do kuchni?"
- Ucz szacunku, okazując szacunek. Nie oczekuj, że dziecko natychmiast wykona Twoje polecenie, gdy akurat robi coś co jest dla niego mega ciekawego. Zamiast wydawać polecenia, uprzedź go, że np. za 5 minut musi się pójść wykąpać. Powiedz, żeby sobie nastawił minutnik (przydatne narzędzie:)) na 5 minut i kiedy zadzwoni, poszedł do łazienki. Stanowczość, ale jednocześnie uprzejmość w stosunku do dziecka odniosą większe efekty niż kary i podnoszenie głosu.
- Uprzejmie i stanowczo egzekwuj to co mówisz! Jeśli będziesz często zmieniać zdanie, przesuwać granice, dziecko nie będzie pewne, czy tym razem faktycznie mówisz na serio, czy może jeszcze popróbować zmienić Twoją decyzję. Jeśli dziecko jest małe i nie wykonuje tego o co prosisz, zamiast wdawać się w dyskusję i udowadniać kto jest górą, lepiej wziąć je na ręce i bez słowa zanieść do wanny czy wyprowadzić z placu zabaw. Stawianie jasnych granic stanowi klucz do poczucia bezpieczeństwa Twojego dziecka oraz uchroni Cię przed wieloma niepożądanymi zachowaniami Twoje dziecka w przyszłości.
Jeśli jako rodzic mierzysz się z trudnymi zachowaniami swojego dziecka jak np. nadmierne negowanie, nieadekwatne do wieku; wybuchy złości, gdy czegoś się od niego wymaga lub brakuje Ci konsekwencji, cierpliwości czy może umiejętności, aby rozwiązywać problemy wychowawcze, bez frustracji i agresji, zapraszam na konsultację do naszej poradni. Wspólnie zobaczymy co faktycznie kryje się za zachowaniem Twojego dziecka i jakie rozwiązania możemy wdrożyć w Twojej rodzinie, aby pomóc dziecku, Tobie i pozostałym domownikom.
Autor: Sylwia Parys, psycholog.
Dodaj komentarz
Komentarze